5-HTP: Depresyonla Mücadelenin Doğal Yolu

serotonin
Serotonin, beyinde ruh hali ve iştahın yanı sıra uyku döngüsünü düzenleyen önemli bir nörotransmitterdir. Serotoninin duygudurum ve anksiyete bozukluklarında önemli bir rol oynadığı kanıtlanmıştır.

5-Hidroksitriptofan ( 5-HTP ) bedenimiz tarafından sentezlenen bir amino asittir. Vücudumuz 5-HTP amino asidini “serotonin” sentezi için kullanmaktadır. Halk arasında “serotonin hapı” olarak bilinen 5-HTP’nin ilgi çekici faydaları bulunmaktadır.

Peki, Serotonin nedir?

Mutluluk hormonu”  veya “Mutluluk veren hormon” olarak geçen serotonin hayat kalitemiz için çok önemlidir. Serotonin eksikliği genel olarak depresyon, kaygı bozukluğu, uyku problemleri ve yeme bozukluklarına sebebiyet verebilir. (1) Bunun dışında serotonin eksikliği bizi aşırı gıda tüketmeye şevk edebilir.

Beynimizde çeşitli kimyasallar belirli amaçlarla salgılanmaktadır. Beyindeki serotonin miktarı, bizim duygu durumumuzu etkiler.  Mutluluk veren hormonlardan biri olan serotonin ile birlikte diğer mutluluk hormonları şu şekildedir

Serotonin eksikliği ne gibi sorunlara yol açar?

Serotonin, beyinde ruh halini düzenleyen bir nörotransmiterdir. Serotonin seviyeleri düşük olduğunda, insanların uykusunu, iştahını ve hatta üretkenliğini etkileyebilir. Serotonin eksikliğinde şunlar görülür:

  • Anksiyete
  • Depresyon
  • Uykusuzluk
  • Baş ağrısı
  • Aşırı yemek yemek
  • Hafıza zayıflığı
  • Tatlılara karşı aşırı istek

gibi semptomlara sebebiyet verebilir.

Serotonin hormonu neden düşer?

Bir çok sebebi vardır. Bunlarda bazıları aşırı stres, fiziksel hastalıklar, genetik yatkınlık, yetersiz beslenme, hastalık ve bir çok etmen sayabiliriz. Bunun yanından yetersiz B vitaminleri serotonin sentezinde noksanlık yaratabilir. “Mutluluk hormonu” olarak adlandırılan serotonin özellikle stresli durumlarda hızlıca düşmektedir.

Serotonin İştahı Nasıl Etkiler?

5-HTP, beyinde doğal olarak üretilen ve yeme alışkanlıklarının düzenlenmesinde hayati bir rol oynayan bir nörotransmitterdir.

5-HTP tokluk hissini arttırarak daha az yememizi ve böylece kilo vermemizi destekleyebiliriz. Özellikle karbonhidratlara karşı olan aşırı istekleri “5-HTP” ile azaltabiliriz. 5-HTP ile kilo verenler, özellikle “duygusal boşluktan” yemek yemek davranışları azaldığı için kilo vermiş oluyor.

Kilo vermeye başladığımız zaman “açlık hormonu” dediğimiz hormonda artış gözlemlenir. Diyetlerin başında sürekli bu hormonun salgılanması, bizi hem strese sokar hem de sürekli yemek düşünürüz. 5-HTP bu durumu engellemek için ve iştahı baskılamak için kullanılır.

20 kişilik bir araştırmada, 2 hafta boyunca 5-HTP kullanan bireylerde 435 kalori daha az tüketildiği belirtiliyor. Aslında 435 kalori gerçekten güzel bir oran.(2)

Bunun başında 5-HTP temel olarak aşırı karbonhidrat tüketimi azalttığı için daha iyi “kan şekeri” kontrolü sağlamada yardımcı oluyor.(3)

Aynı şekilde obezite ve kilo sorunu olan insanlarda 5-HTP tokluk hissini arttırdığı belirtiliyor.(4) Gene hayvanlar üzerinde 5-HTP aynı zamanda stres ve depresyon sonucu “aşırı yemek yemek ” davranışını azalttığı gözlemleniyor.

Artan serotonin seviyesi, iştah ve yiyecek isteklerinin azalmasına neden olur.

Depresyon

mutlu kadın
Serotonin beyinde önemli bir nörotransmitterdir. Duygusal durumumuz için önemli olan birçok şeyi düzenleyen talamusta bulunan bir serotonin reseptörü tarafından üretilir.

5-HTP’nin depresyona olan faydaları yönünde bir çok araştırma yapılmıştır. Depresyonun tek bir sebebi olmamasına rağmen, beyinde serotonin eksikliği duygularımızı olumsuz etkilemektedir. (5)

5-HTP,  beyinde serotonin miktarında artış sağlayarak depresyon semptomlarının iyileşmesinde destek sağlar. (6) Serotonin eksikliği olan bireylerde 5-HTP kullanımı fayda sağlayabiliyor. 5-HTP,  serotonin içeren bitkisel ilaçlardan biri.

5-HTP’nin başka gıda takviyeleriyle birlikte kombinasyonu etki anlamında daha iyidir. Ayrıca GABA ile birlikte kullanıldığında uyku kalitesinde barız bir artış gözlemleniyor.

“Nutrition” dergisinde yayınlanan bir araştırma, 5-HTP’nin serotonin seviyelerini artırarak depresyon ve anksiyete hastalarına yardımcı olabileceğini buldu. Ayrıca 5-HTP, iştahı düzenleyerek ve uykuya yardımcı olarak antidepresan ilaç kullanımı sonucu kilo alımını azaltmaya yardımcı olabilir.

5-HTP dışında alternatif arayanlar için, SAMe, S-adenosil metiyonin anlamına gelir ve bugün piyasadaki depresyon için en popüler takviyelerden biridir, çünkü beyindeki serotonin seviyelerini düzenlemeye yardımcı olur, bu da ruh halinde ve mutluluk duygularında bir iyileşmeye yol açabilir. Bir kez 1.000 mg almanız önerilir.

5-HTP, vücudumuzun serotonin sentezlemek için öncü olarak kullandığı bir amino asittir. Ruh hali, konsantrasyon ve uykuda rol oynayan serotonin üretiminde önemlidir.

Fibromiyalji  

fibromiyalji acısı çeken kadın

Fibromiyalji, kaslar ve kemiklerde kronik ağrı olarak tanımlanabilir. Bunun yanında genel olarak yorgunluk olarak ta kendini gösterir.

Fibromiyalji bir çok sebebe bağlı olarak gelişebilir. D-Ribose, ATP üretiminde etkili olan ve fibromiyalji semptomlarına iyi gelen bir takviyedir. Bunun yanından 5-HTP kullanımı da fibromiyalji konusunda yardımcı olduğunu söyleyebiliriz.

Düşük serotonin seviyesinin fibromiyalji ile bağlantılı olduğu tespitleri var.(7) Eğer düşük seviyede serotonin kaynaklı fibromiyaljiniz varsa 5-HTP bu konuda destek sağlabilir. Ayrıca 5-HTP mitokondri üzerinde olumlu etkilere sahiptir.

5-HTP ayrıca:

  • Kas ağrıları
  • Uyku problemleri
  • Kaygı
  • Kronik Yorgunluk

gibi semptomlara yardımcı olabilir.

5-HTP bu konuda yardımcı olmakla birlikte, tek başına çözüm olduğuna dair elimizde net bir kanıt yoktur.

Fibromiyalji, tıbbi öykü ve fizik muayene kullanılarak bir doktor tarafından teşhis edilebilir. Vücudun üç tabakasını da etkileyen kronik bir ağrı durumudur: kaslar, kemikler ve sinirler.

Migren Ağrısı İçin

baş ağrısı çeken esmer kadın
Serotonin eksikliği migren gibi önemli sağlık sorunlarına ve anksiyete ve depresyon gibi psikiyatrik bozukluklara neden olabilir.

5-HTP migrenin yönetilmesinde fayda sağlayabilir. Migrende etkili olan B2 vitamini gibi 5-HTP’de kullanılmaktadır. Bazı araştırmacılar migren ataklarının düşük seviye serotonin ile ilişkilendirmiştir.

124 kişi üzerinde 5-HTP ile migren üzerinde yapılan deneylerde, 6 aylık kullanım sonucu migren ataklarında %71 seviyesinde azalma görülüyor. Aslında bu çok iyi bir oran.(8)

Başka araştırmada, 5-HTP kullanımının migren ağrısında faydalı olduğu gözlemlenmiş.(9)

Eğer yüksek derece migren şikayetiniz varsa bu durum düşük serotonin sebebiyle olabilir. Bunun yanında bazı araştırmalarda magnezyum ve B2(Riboflavin) tüketiminin migren kontrolünde fayda sağladığına dair bulgular var.

Araştırmalar migren ağrısına B2 ve Magnezyumun fayda sağladığını gösteriyor. Bunun yanında, serotonin eksikliği de migren ağrısını tetikleyebilir.

Melatonin Hormonunu

yatakta uyuyan kadın

Melatonin, beyindeki epifiz bezi tarafından üretilen bir hormondur. Uyku ve uyanma döngülerini düzenler ve ayrıca birçok başka işlevde yer alır. Yetersiz melatonin seviyeleri uyku bozuklukları, psikiyatrik bozukluklar, depresyon ve zihinsel enerji eksikliği ile ilişkilidir

Derin uyku uyumak genel sağlığımız için çok önemlidir. Kalitesiz uyku sonucu bir çok hastalığa davetiye çıkartırız. 5-HTP, doğal melatonin üretiminde çok önemlidir. Melatonin “sirkadiyen ritim” denilen “uyku,”uyanıklık” döngüsünün kontrolünde elzemdir. Melatonin eksikliği bizim uyku kalitemizi negatif etkiler.

İlginizi Çekebilir: Melatonin Nedir?

Araştırmada 5-HTP ile birlikte “GABA” kullanımı uykuya dalma süresinde önemli ölçüde azaltılmasında etkili olduğu gözlemleniyor. (10) GABA, aynı serotonin gibi “rahatlamamızı” sağlayan bir kimyasal salgıdır. İkisinin kombinasyonu uyku kalitesinde artışa sebebiyet veriyor. GABA üretiminde magnezyum önemli rol oynar fakat GABA üretiminde en iyi takviye “taurin” amino asididir.

İlginizi çekebilir: Taurin nedir?

“Melotonin” üretiminde ayrıca çinko, b6 önemlidir. Uyku konusunda melotonin hormonu kullanmak yerine 5-HTP ile birlikte GABA, magnezyum, çinko kullanılabilir.

Serotoninin uyku düzenini düzenlemeye yardımcı olmaktan sorumlu olan melatonine dönüştürülmesinde kullanılır. Depresyon ve anksiyeteden mustarip insanlar genellikle uyku güçlüğü yaşarlar, bu da yorgunluğa ve kötü ruh hallerine yol açabilir. 5-HTP, depresyon semptomlarına yardımcı olabilecek doğal bir takviye olsa da, uykusuzluk için etkili bir destek olduğu da bilinmektedir.

5-HTP Yan Etkileri Nelerdir?

Merak eden adam
5-HTP’nin yan etkileri genellikle yüksek doz alındığında ve antidepresanlarla birlikte kullanıldığında ortaya çıkar

5-HTP yan etkileri şöyledir:

  • Mide bulantısı
  • Kusma isteği
  • Mide ağrısı
  • İshal

5-htp yan etkilerinden kaçınmak için düşük dozda başlamak gerekir. Bu yan etkiler “doz” ile doğru orantılıdır. Doz arttıkça yan etkiler artabilir. Genel olarak 50 ile 100 mg başlangıç için güzel bir dozdur.

Kimler 5-HTP Takviyesini Almamalıdır?

5-HTP, duygudurum ve uyku bozuklukları için kullanılabilen bir takviyedir, ancak serotonerjik ilaçlarla (örn. SSRI’lar) birlikte kullanılması ölümcül olabilen serotonin sendromuna yol açabilir.

Bunun yanından serotonin içeren ilaçlardan kullanıyorsanız aşırı serotonin üretimini tetikleyebilir. SSRİ kullanımı da serotonin sendromu olasılığını arttırır. 

Serotonin sendromu dikkat edilmesi gereken bir durumdur. 

Serotonin içeren ilaçların dışında, uyku ilaçları ile birlikte sakinleştirici ilaçlarla birlikte 5-HTP kullanılmamalı. Eğer psikolojik rahatsızlık sonucu ilaçlar kullanıyorsanız, 5-HTP başlamadan önce doktorunuza danışın.

Bunun yanından 5-HTP, çok ağır vaka olmayan, günlük stres ve depresif durumlarda düşük dozlarda alındığında güvenli bir takviyedir.

5-HTP Ne Kadar Kullanılmalı?

Genel olarak “doz” konusunda araştırmaların verdiği ölçüler şu şekildedir:

  • 5-HTP ile kilo verenler: 250 ile 300 mg yemek öncesi. (13)
  • Depresyon için: 50 ile 100 mg, günde 3 kere yemekle birlikte. Etki görebilmek için en az 1 hafta beklemek gerekir. (14)
  • Fibromiyalji semptomları için: 100 mg günde 3-4 kere yemekle birlikte, etkisini görebilmek için en az 2 hafta beklemek gerekiyor.
  • Migren için : 100-200 mg, günde 2 veya 3 kere yemekle birlikte. Etki görmesi için 2 ila 3 hafta beklemek gerekiyor.(15)
  • Uyku kalitesi için: 100 ile 300 mg, uyumadan 30-40 dakika önce GABA ile birlikte.(16)

Hangi Marka 5-HTP Kullanmalıyız?

Genel olarak pazar hakimiyeti “Solgar 5-HTP” tarafından domine ediliyordu. Farklı markalar, farklı kalitede ve içerikte ürünler üretmeye başladı. Venature 5-HTP ve Voonka 5-HTP bunlara örnek olarak gösterebiliriz.

  • Venature 5-HTP (Signapur kökenli hammade)
  • Voonka 5-HTP

Voonka 5-HTP içerisinde “magnezyum oksit” , magnezyum malat ve magnezyum glysinata oranla emilimi düşüktür. 

Bunun yanında İçerisinde B5 vitamini, Melisa ve az miktarda kedi otu bileşenleri uyku için gerçekten uykuya yardımcı olmaktadır. Özellikle kedi otu, GABA’yı tetiklediği için uyku kalitesi arttırmak isteyenler Voonka 5-HTP’yi tercih edebilirler.

İlginizi çekebilir: Kediler gibi uyumak için Kedi Otu

Tirozin ile 5-HTP Kullanımı

Bazı insanlar L-tirozin ile birlikte 5-HTP kullanımının faydalı olduğunu söylüyorlar. Tirozin amino asidi “dopamin” miktarını arttırırken, “5-HTP” ise “serotonin” miktarında artış sağlıyor. 

Uzun süreli  5-HTP kullanma planınız varsa, “L-Tirozin” ile desteklemenizi öneririz. Kronik 5-HTP kullanımı dopamin miktarını azaltabilir. Sabah “Tirozin”, Akşam “5-HTP” kullanımı şeklinde bir kullanım yaygın

Tirozin amino asidi hakkında bilgi almak için

İlginizi çekebilir: Tirozin nedir ve faydaları nelerdir?

5-HTP Ne Kadar Süre Kullanılmalı?

Depresyondan muzdarip kişilerin beyinlerinde genellikle düşük miktarda serotonin bulunur. 5-HTP, bu nörotransmitterin yenilenmesine ve depresyon semptomlarının önlenmesine yardımcı olur. Ama dikkat edilmesi gereken hususlar bulunmaktadır.

Uzun süreli kullanım yerine, ara ara kullanmak gerekmektedir. Stresli dönemlerde serotonin üretimi daha zor olabilmektedir. Serotonin seviyesini arttırmak için kullanılan 5-HTP, özellikle 3 ay ve üzeri kullanımlarda dopamin düşürücü etkiye sahiptir. (17)

Serotonin, ruh halini düzenlemeye yardımcı olan önemli bir nörotransmitter veya kimyasal habercidir. Düşük serotonin seviyeleri depresyon ile ilişkilidir.

5-HTP beyinde serotonine dönüştürülür ve düşük seviyelerini tedavi etmek için kullanılır. Uzun süreli 5-HTP kullanmadan önce doktorunuza danışmanızı öneriyoruz. İlaçlarla etkileşime geçebilme ihtimalini göz önüne almalısınız.

Uzun süreli 5-HTP kullanımı beyindeki dopamin miktarını baskıladığını göz önünde bulundurun. 5-HTP, ruh halini ve uykuyu düzenlemeye yardımcı olan bir nörotransmitter olan serotonin üretimini destekleyen doğal bir takviyedir ve dikkatli kullanılmalıdır.

5-HTP (5-hidroksitriptofan) kullanımının vücuttaki serotonin seviyelerini arttırdığı ve ruh halini, konsantrasyonu, hafızayı ve konsantrasyonu iyileştirebileceği gösterilmiştir. Bunun dışında sürekli ve yüksek doz alımı, bir başka ruh hali düzenleyicisi olan dopamin hormonu baskılanmasını tetikleyebilir.

5-HTP Kaç Günde Etki Eder?

5-HTP, depresif semptomları, anksiyeteyi ve uykusuzluğu tedavi etmek için kullanılabilen bir serotonin öncüsüdür. Ortalama 2 hafta içerisinde etkisi başlar ve 1 ay sonrasında etkisi güçlenir. Bununla birlikte, uzun süreli kullanımları önerilmemektedir.

5-HTP Hangi Besinlerde var?

5-HTP, serotonin yapmak için kullanılan temel bir amino asittir. Serotonin mutluluk hormonu olarak bilinir ve ayrıca depresyon ve kaygıyı tedavi etmek için kullanılır. 5-HTP takviyeleri çikolata, muz, çilek, kiraz ve yulaf gibi gıdalarda bulunabilir. Bununla birlikte, serotonin büyük oranda bağırsakta sentezlenmektedir.

Serotonin Hormon mu?

Evet. Beyniniz, ruh halinizi ve duygularınızı düzenlemeye yardımcı olmak için serotonin salgılar. Bu hormon aynı zamanda uyumanıza da yardımcı olabilir, ancak ne kadarına ve ne sıklıkta ihtiyacınız olduğunu bilmek önemlidir.

Beyindeki Serotonin Eksikliği Neden Olur?

Merkezi sinir sistemi vücudun ruh hallerini, enerjisini ve düşüncelerini düzenler. Beyinde çok az serotonin olduğunda, insanlar genellikle depresyon ve kaygı hatta panik atak yaşarlar. Stres, migren ve diyabet gibi tıbbi durumlar ve ilaçlar dahil olmak üzere beynin serotonin eksikliğine neden olabilecek birkaç neden vardır.

Serotonin Zararlı mı?

5-HTP, anksiyete, uykusuzluk, depresyon ve diğer duygudurum bozuklukları için doğal bir çare olarak kullanılabilen bir besin takviyesidir. Klinik çalışmalarda anksiyete için etkili olduğu kanıtlanmıştır. Aşırı kullanımı beyinde dopamin miktarında düşmeye sebebiyet verebilir. Dopamin eksikliği yorgunluk, halsizlik gibi semptomları beraberinde getirir. Dopamin eksikliğiniz varsa, 5-HTP semptomları daha kötüye getirebilir.